Alcor | Odsalax - Ochrona roślin przed solą drogową
28401
page-template-default,page,page-id-28401,ajax_fade,page_not_loaded,,select-theme-ver-1.7.1,wpb-js-composer js-comp-ver-4.12,vc_responsive

Odsalax – System ochrony roślin przed solą drogową  | Zima 2016/2017

System ODSALAX to opracowana w ramach projektu Unii Europejskiej Inteligentny Rozwój 2014-2020 technologia aktywnej ochrony gleb i roślin przed szkodliwym działaniem soli drogowej. Na kompletny produkt składają się tace ochronne oraz absorbery, które razem tworzą nowoczesny i ekologiczny system do aktywnej ochrony zieleni miejskiej. System ODSALAX skupia się na bezpiecznej i wydajnej ochronie zieleni przyulicznej i przydrogowej przed toksycznym działaniem soli drogowej stosowanej do zimowego odladzania dróg, chodników i placów.

Obecnie lawinowo rośnie natężenie ruchu kołowego, które wymaga utrzymanie „czarnych” odlodzonych nawierzchni ,także w okresie zimowym. Wymusza to stosowanie środków chemicznych do szybkiego i skutecznego odladzania. Również chodniki wymagają starannego odladzania z uwagi na rosnące natężenie ruchu pieszych. Nie można poprzestać na metodach biernej ochrony roślin przy pomocy osłon i pozostawianiu soli w obrębie chronionych obszarów. ODSALAX łączy znane już metody ochrony barierowej z dodatkowym zbieraniem soli z chronionych obszarów. Pozwoli to na powtórne wykorzystanie soli do odladzania dróg i chodzików w następnych okresach zimowych.

Zieleń przyuliczna atakowana jest przez sól drogową z każdej z strony. NaCl może przenikać do gleby na różne sposoby, do głównych z nich należą:
bezpośrednio podczas procesu solenia, sól rozsypywana na ulicach oraz chodnikach częściowo trafia w okolice drzew przyulicznych (Fot. 3.).
– poprzez przesiąkanie soli z błota pośniegowego długo zalegającego na poboczach.
– sól rozprzestrzeniana w postaci aerozolu solnego na terenach o wysokim stopniu natężenia ruchy zarówno kołowego jak i pieszego.

Widoczna krystalizacja soli na zrębach („tężnie”) już po 7 dniach od montażu systemu ODSALAX na ulicy Armii Krajowej w Opolu.

System Odsalax zapewnia  ochronę przed przenikaniem soli z błota pośniegowego do gleby oraz wód gruntowych. Przykładowa realizacja w  Opolu, ul. Damrota

System Odsalax znajduje zastosowanie w miejscach o zróżnicowanym ukształtowaniu terenu. Tace zostają dopasowane do kształtu drzew i podłoża.  Odsalax zapewnia również ochronę przed przenikaniem soli z błota pośniegowego w miejscach o dużym natężeniu ruchu pojazdów (ul. 1 Maja oraz ul. Sosnkowskiego w Opolu).

Jak to działa? Zobacz film!

Pobierz

Tace ochronne  po zamontowaniu (późna jesień)  oraz w czasie okresu zimowego. Opole, ul. Damrota

Błoto pośniegowe to topniejący na drodze śnieg, wymieszany z piaskiem i środkami chemicznymi (NaCl) stosowanymi do obniżenia temperatury topnienia wody. Stanowi on ogromne zagrożenie dla roślin rosnących na terenach silnie zurbanizowanych, gdzie zarówno ruch kołowy jak i ruch pieszych jest bardzo duży. Podczas okresu zimowego pługi śnieżne spychają błoto pośniegowe na pobocze jezdni, gdzie potrafi ono zalegać przez znaczą część zimy. Powstałe na poboczach zaspy to źródło ogromnych ilości chlorku sodu, które bez problemu przedostają się do gleby.

Sól z łatwością przenika do systemu korzeniowego roślin przyulicznych. Zjawisko to nosi nazwę suszy fizjologicznej, podczas której następuje zahamowanie pobierania wody wraz ze składnikami odżywczymi przez roślinę. Mimo iż w glebie ilości wody są wystarczające. Pierwsze skutki suszy fizjologicznej są zauważalne już na wiosnę. Liście drzew żółkną, zauważalne są intensywne brunatne plamy, zostaje również zahamowany wzrost komórek. Wszystko to prowadzi do przedwczesnego gubienia liści. Proces zamierania rośliny może trwać nawet kilka lat.  System ODSALAX skutecznie zapobiega przenikaniu solanki do gleby. Szkodliwa sól zostaje zaabsorbowana przez zrębki wierzby wiciowej, a jednocześnie gleba zostaje wzbogacona o powszechnie stosowany nawóz azotowy, czyli mocznik

Dotychczas stosowane sposoby ochrony roślin

Znany sposób ochrony roślin i gleb przed szkodliwym działaniem soli drogowej polega na zastępowaniu chlorku sodu innymi solami, w tym chlorkiem magnezu lub wapnia. Sposoby te są stosowane na niewielkich obszarach ze względu na ograniczoną dostępność tych soli i wysoką cenę. Nadto stwierdzono, że eksperymentalne stosowanie chlorku wapnia i chlorku magnezu doprowadza do szybkiego uszkodzenia roślin. Inny sposób ograniczania szkodliwego wpływu soli drogowej na rośliny przydrożne i podłoże polega na odgradzaniu roślin i ich najbliższego otoczenia za pomocą fizycznych barier ochronnych w postaci płotów, parawanów i osłon. W przypadku terenów silnie zurbanizowanych z wąskimi chodnikami fizyczne bariery ochronne wokół drzew przestają pełnić swoje funkcje, gdyż miejsca te są zwyczajowo wykorzystywane do pryzmowania zasolonego błota pośniegowego z oczyszczanych chodników. Wówczas bariery wokół drzew nie tylko nie chronią ich przed solą, ale dodatkowo ograniczając rozpływ słonej wody roztopowej zwiększają stopień szkodliwego wpływu soli drogowej. Znane dotychczas sposoby nie usuwają jednak soli z chronionego obszaru a jedynie izolują od jej działania wybrane fragmenty gleb i roślin. Sposób zaproponowany w ramach systemu ODSALAX opiera się na wykorzystaniu zjawisk fizyko-chemicznych o charakterze dynamicznym a nie tylko biernej osłonie barierowej, chociaż i taką zapewnia.

Innowacyjność rozwiązania

W systemie ODSALAX wykorzystuje się zjawisko wypierania z roztworu związków słabiej rozpuszczalnych przez związki lepiej rozpuszczalne, w tym konkretnym przypadku mocznik tworzący roztwory ok. 8 molarne wypiera chlorek sodu dający roztwory ok. 6 molarne w tych samych warunkach temperaturowych. Drugim zjawiskiem wykorzystywanym do wydzielania soli w formie ciała stałego jest zatężanie poprzez naturalne odparowanie solanki na zrębkach wierzby wiciowej pracujących jak mini „tężnie”. Fakt ten możliwy jest dzięki bardzo silnemu podciąganiu kapilarnemu występującemu wewnątrz odpowiednio spreparowanych zrębków z młodych łoz wierzby. W oparciu o nasza wiedzę i analizę baz patentowych można wnioskować, że proponowana technologia jest innowacyjna i w sposób bezpieczny rozwiązuje przynajmniej część problemów związanych z toksycznym działaniem soli drogowej na rośliny i gleby. Nasza technologia nie posiada odpowiedników wśród znanych systemów obecnych na rynku i została zgłoszona do ochrony patentowej – zgłoszenie P413033. Na podstawie badań można stwierdzić, że system ODSALAX cechuje wyjątkowa skuteczność w zatrzymywaniu i następnie wydzielaniu do dalszego odzysku soli drogowej. Proponowany system spełnia warunki bezpieczeństwa gdyż płytkie tace ochronne o wysokości kilku centymetrów będą wytwarzane z elastycznych tworzyw sztucznych np. polipropylenu a absorbery to naturalne zrębki wierzby wiciowej impregnowane powszechnie stosowanym nawozem azotowym, jakim jest mocznik.
Przedstawione przesłanki teoretyczne dla opracowania nowego sposobu ochrony gleb i roślin przed solą drogową zostały pozytywnie wstępnie zweryfikowane w badaniach laboratoryjnych i próbach technologicznych przeprowadzonym przez firmę ALCOR. Wyniki tych badań stanowiące tzw. „proof of concept” przedstawiono w dalszej części teksu na Fot 1-6.

Dodatkowe zalety

Cechą wyróżniającą ODSALAX jest możliwość odzysku soli drogowej. Proces ten będzie realizowany po zakończeniu zimy i zebraniu tac ochronnych wraz z zasolonymi absorberami i osadami solnymi na dnie tac. Wysycone zrębki po odsianiu skrystalizowanej na ich powierzchni soli będą ługowane czystą wodą. Otrzymana w tym procesie solanka po zatężeniu świeżą solą do stężenia 20-25% będzie wykorzystywana do odladzania w kolejnym sezonie zimowym podobnie jak odsiana ze zrębków stała sól i osady solne z dna tac. Odsolone całe zrębki po wysuszeniu będą mogły być powtórnie wykorzystane do wytwarzania absorberów lub poddane kompostowaniu wraz z uszkodzonymi zrębkami czy tez użyte, jako materiał ściółkujący.

System ODSALAX

Kompletny system ODSALAX składa się z trzech podstawowych elementów: tac ochronnych, wypełniających tace absorberów i instalacji odzysku soli z absorberów po sezonie zimowym. Pierwszy obszary zastosowań systemu ODSALAX to ochrona poszczególnych drzew wchodzących w skład zieleni przyulicznej w tym zieleni zabytkowej przy pomocy jednostkowych tac dedykowanych drzewom o określonej średnicy pnia fot 7. Drugim obszarem zastosowań systemu ODSALAX jest ochrona ciągłych pasów zieleni, zadrzewień przydrożnych czyli tzw. zieleni izolacyjnej oddzielającej np. jezdnie od chodnika , tworzącej aleje wzdłuż dróg. W tym przypadku proponuje się stosowanie prostych długich tac powstających z ramek wyściełanych folią. Przy ochronie krzewów i drobnej roślinności system tac może być wzbogacony o znane osłony barierowe z których słony odciek będzie kierowany do tac ochronnych. W obu przypadkach stosowane będą te same absorbery.

Naukowe podstawy technologii Odsalax